Podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia metodą in vitro to dla wielu par emocjonujący i jednocześnie trudny moment. Jedną z wątpliwości, które towarzyszą pacjentom na tym etapie jest pytanie: ile trwać będzie cała procedura? Wbrew powszechnej opinii, czas trwania procedury in vitro zazwyczaj jest krótki i trwa kilka tygodni, jednak dokładny przebieg leczenia zależy od wielu czynników, związanych z indywidualną sytuacją kliniczną pary. W tym artykule opowiemy o poszczególnych etapach metody zapłodnienia pozaustrojowego i przybliżymy tę „czasową” perspektywę in vitro.

Diagnostyka niepłodności – ile trwa poszukiwanie przyczyn problemów z zajściem w ciążę?

Pierwszym krokiem, który czeka parę w klinice leczenia niepłodności jest zawsze diagnostyka, której celem jest ustalenie źródeł problemów z zajściem w ciążę oraz określenie potencjalnej skuteczności in vitro w ich przypadku.

Pierwsze spotkanie z lekarzem – specjalistą w zakresie leczenia niepłodności, obejmuje zwykle szczegółowy wywiad medyczny oraz zaplanowanie badań diagnostycznych. Na tym etapie wykonuje się m.in. badania hormonalne, ocenę jajników, jajowodów i błony śluzowej macicy, badanie nasienia oraz monitoring cyklu.

Kompleksowa diagnostyka przyczyn niepłodności zajmuje zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Jeśli jest to możliwe, przez kolejne pół roku zaleca się metody zachowawcze, obejmujące między innymi leczenie farmakologiczne czy inseminacje. W niektórych przypadkach, lekarz może zalecić wykonanie dodatkowych kroków, związanych np. z wprowadzeniem zmian w stylu życia czy optymalizacją innych aspektów zdrowia pacjentów, co może wydłużyć etap przygotowań o kilka tygodni lub nawet miesięcy.

U pacjentek powyżej 35 roku życia czas diagnostyki i leczenia zachowawczego powinien być znacznie krótszy, tak by nie ryzykować zmniejszenia szans na powodzenie procedury zapłodnienia pozaustrojowego.

Kwalifikacja do procedury in vitro następuje po analizie wszystkich wyników badań oraz wyczerpaniu ewentualnych innych metod leczenia. Lekarz prowadzący podejmuje wspólnie z parą decyzję o formalnym zakwalifikowaniu pacjentów do programu in vitro. Rozpoczęciu procedury poprzedza przeprowadzenie wymaganych ustawowo badań, które pozwalają wykluczyć medyczne przeciwskazania do in vitro.

Rozpoczęcie procedury IVF – wybór protokołu wpływa na długość procedury

Jednym z istotniejszych czynników wpływających na czas leczenia jest wybór przez lekarza prowadzącego protokołu stymulacyjnego:

• • Protokół krótki – rozpoczyna się na początku cyklu miesiączkowego i trwają około 10-14 dni. Ten protokół jest najczęściej zalecany, ze względu na jego prostotę i niskie ryzyko powikłań
  • Protokół długi – może trwać od 5 do 8 tygodni. Zaczyna się jeszcze przed rozpoczęciem cyklu, w którym odbędzie się sama procedura, obejmuje przeważnie także cykl poprzedzający. Ten schemat jest zalecany rzadziej, może być wskazany u pacjentek z endometriozą i adenomiozą lub jako protokół II rzutu w razie niepowodzenia leczenia w protokole krótkim

Rozpoczęcie stymulacji hormonalnej – dzień po dniu

Stymulacja jajników to kluczowy etap, podczas którego pacjentka przyjmuje leki hormonalne, aby pobudzić jajniki do produkcji większej liczby komórek jajowych.

1. Dni 1-3: Rozpoczęcie stymulacji hormonalnej. Lekarz przepisuje zastrzyki, które pacjentka wykonuje codziennie.
2. Dni 4-10: Regularne monitorowanie. Pacjentka co 2-3 dni zgłasza się na USG i badanie poziomu hormonów, aby ocenić reakcję jajników na stymulację.
3. Dzień 11-13: Punkcja jajników. Zabieg ten odbywa się w znieczuleniu i trwa około 20-30 minut. Pobrane komórki jajowe zapładnia się w laboratorium odpowiednio przygotowanym nasieniem, które tego samego dnia oddał partner.
4. Dzień 14: Rozpoczęcie hodowli zarodków. Zarodki są obserwowane przez 3-5 dni w celu wyboru do transferu tych najlepiej rokujących.

Transfer zarodka do macicy – świeży czy odroczony?

Wybór między transferem świeżym a odroczonym to jedna z ważniejszych decyzji w trakcie procedury. Wpływ na nią mają takie czynniki jak: stan jajników po kontrolowanej hiperstymulacji (COH – controlled ovarian hyperstymulation), receptywność endometrium oraz samopoczucie samej pacjentki.

• Transfer świeży: Jeśli nie ma przeciwwskazań, zarodek może zostać przeniesiony do macicy w tym samym cyklu, przeważnie 5 dni po punkcji. Proces ten zamyka cykl leczenia in vitro w ciągu jednego miesiąca.
• Transfer odroczony: Często stosowany jest w przypadku wystąpienia skutków ubocznych hiperstymulacji jajników lub w celu zoptymalizowania warunków implantacji zarodka. W tej wersji zarodki są zamrażane i przechowywane w odpowiednich warunkach w klinice, a transfer odbywa się w kolejnych cyklach. Transfer odroczony wydłuża czas leczenia o kilka tygodni lub miesięcy, może jednak wpłynąć pozytywnie na szanse powodzenia procedury.

Badania genetyczne zarodków

Dodatkowym elementem, który może wydłużyć procedurę, jest przeprowadzenie badań genetycznych zarodków (PGT). Wskazaniem do wykonania diagnostyki przedimplantacyjnej jest między innymi wiek pacjentów, powtarzające się poronienia lub niepowodzenia procedur, jak również historia chorób genetycznych w rodzinie. Decydując się na badania PGT, transfer zostanie przesunięty o kilka tygodni.

Podsumowanie – ile trwa in vitro?

Podsumowując, czas od momentu kwalifikacji do procedury aż do samego transferu zarodka może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od, wybranego protokołu i terminu transferu. Warto pamiętać, że rekomendacje lekarza prowadzącego, dotyczące wydłużenia niektórych etapów leczenia mogą korzystnie wpłynąć na powodzenie samej procedury. Kilka tygodni lub miesięcy – niezależnie od długości procedury, najważniejsza jest wiara i motywacja w dążeniu do celu, jakim jest spełnienie marzenia o rodzicielstwie.